تست vHIT یا آزمون ضربه سر ویدیویی، هماهنگی حرکت چشم و سر را هنگام حرکت‌های کوتاه و سریع سر بررسی می‌کند. این آزمون به ارزیابی عملکرد مجاری نیم‌دایره‌ای گوش داخلی و مسیرهای مرتبط کمک می‌کند، اما به‌تنهایی علت همه انواع سرگیجه را مشخص نمی‌کند. آشنایی با روش انجام و محدودیت‌های آن، درک گزارش و آمادگی برای نوبت ارزیابی را آسان‌تر می‌کند.
تست vHIT چه چیزی را اندازه می‌گیرد؟
وقتی سر حرکت می‌کند، چشم‌ها باید در جهت مخالف جابه‌جا شوند تا تصویر هدف روی شبکیه ثابت بماند. این هماهنگی «رفلکس دهلیزی‌چشمی» یا VOR نام دارد. برای مثال، هنگام راه‌رفتن و نگاه‌کردن به تابلوی روبه‌رو، این رفلکس به پایداری نگاه کمک می‌کند.
در vHIT دوربین عینک حرکت چشم را ثبت می‌کند و حسگر دستگاه حرکت سر را می‌سنجد. مقایسه این دو ثبت، اطلاعاتی درباره پاسخ سیستم تعادل به حرکات سریع می‌دهد. فرد هنگام حرکت‌های کوتاه سر به یک نقطه ثابت نگاه می‌کند.
آزمون ضربه سر ویدیویی چگونه انجام می‌شود؟
نام «ضربه سر» به معنی ضربه‌زدن به سر نیست؛ منظور حرکت کوتاه و کنترل‌شده‌ای است که آزمونگر انجام می‌دهد. همکاری فرد در حفظ نگاه و شل‌نگه‌داشتن عضلات گردن، کیفیت ثبت را بهتر می‌کند.
قرارگیری عینک و تنظیم اولیه
عینک سبک روی صورت ثابت می‌شود تا هنگام حرکت نلغزد. دوربین باید مردمک را واضح ببیند. سپس دستگاه با نگاه‌کردن به هدف‌های مشخص کالیبره می‌شود. پلک‌زدن زیاد، پوشیده‌شدن مردمک یا جابه‌جایی عینک ممکن است نیاز به تکرار این مرحله داشته باشد.
حرکت سر و ثبت پاسخ چشم
آزمونگر سر را با دامنه کوچک در جهت‌های لازم حرکت می‌دهد و فرد نگاهش را روی هدف نگه می‌دارد. حرکات چند بار تکرار می‌شوند تا ثبت قابل تفسیر به دست آید. بسته به پرسش بالینی، مجاری افقی و در صورت لزوم مجاری عمودی بررسی می‌شوند. این کار برای اجرای خودسرانه در خانه طراحی نشده است.
پیش از تست vHIT چه نکاتی را اطلاع دهیم؟
سابقه درد یا آسیب گردن، جراحی گردن، محدودیت حرکت، بیماری چشم، جراحی اخیر چشم و مشکل دید را پیش از شروع بگویید. متخصص بر اساس این اطلاعات درباره امکان انجام و شیوه آزمون تصمیم می‌گیرد. اگر هنگام حرکت درد دارید، همان لحظه اطلاع دهید.
فهرست داروها و گزارش‌های قبلی را همراه داشته باشید. هیچ دارویی را صرفاً بر اساس یک مقاله قطع نکنید؛ دستور آمادگی باید از مرکز آزمون و در صورت لزوم پزشک تجویزکننده دریافت شود. درباره آرایش چشم، لنز و عینک نیز از همان مرکز راهنمایی بگیرید، چون ثبت واضح مردمک اهمیت دارد.
شرح زمانی علائم هم ارزشمند است: سرگیجه چند ثانیه طول می‌کشد یا چند ساعت؟ با چرخیدن در تخت شروع می‌شود یا در تمام روز ادامه دارد؟ همراه وزوز، کاهش شنوایی، سردرد یا حساسیت به نور است؟ این جزئیات به برنامه‌ریزی ارزیابی سرگیجه و تعادل جهت می‌دهد.
نتیجه تست vHIT چگونه تفسیر می‌شود؟
گزارش معمولاً نمودار حرکت سر و چشم را نشان می‌دهد. خواندن یک عدد بدون بررسی کیفیت ثبت و علائم فرد، نتیجه قابل اتکایی ندارد.
بهره رفلکس یا Gain
این شاخص رابطه سرعت حرکت چشم و سر را توصیف می‌کند. مقدار پایین‌تر از محدوده مرجع دستگاه ممکن است با کاهش پاسخ رفلکس ارتباط داشته باشد، اما محدوده مرجع، جهت آزمون و روش محاسبه باید در نظر گرفته شوند. عدد گزارش دو دستگاه را نمی‌توان همیشه بدون توجه به روش ثبت مقایسه کرد.
حرکات اصلاحی چشم یا ساکاد
اگر نگاه از هدف فاصله بگیرد، چشم ممکن است با یک حرکت سریع اصلاحی به هدف برگردد. زمان، تکرار و الگوی این حرکات در کنار Gain بررسی می‌شود. تفسیر نتیجه به بررسی هم‌زمان این شاخص‌ها و کیفیت داده نیاز دارد. لغزش عینک و خطای ثبت می‌توانند ظاهر نمودار را تغییر دهند.
تفاوت vHIT با سایر تست‌های سرگیجه چیست؟
آزمون‌های تعادل بخش‌های متفاوتی را بررسی می‌کنند. اختلاف نتیجه دو آزمون الزاماً به معنی اشتباه‌بودن یکی از آن‌ها نیست.
| آزمون | تمرکز اصلی | نکته تفسیری |
|---|---|---|
| vHIT | پاسخ رفلکس چشم به حرکت سریع سر | کیفیت حرکت و ثبت چشم مهم است |
| کالریک | پاسخ مسیر دهلیزی با تحریک حرارتی گوش، در محدوده فرکانسی متفاوت | جایگزین کامل vHIT نیست |
| آزمون‌های وضعیتی | علائم و حرکت چشم در وضعیت‌های مشخص | برای بررسی سرگیجه وضعیتی کاربرد دارند |
نتیجه طبیعی vHIT همه علل سرگیجه را رد نمی‌کند. برای نمونه، بررسی سرگیجه وضعیتی خوش‌خیم یا میگرن دهلیزی به شرح حال و ارزیابی‌های دیگری نیاز دارد. این آزمون به‌تنهایی برای رد سکته مغزی کافی نیست.
پرسش‌های رایج
پاسخ این پرسش‌ها به روشن‌شدن انتظار از جلسه آزمون کمک می‌کند.
آیا تست vHIT درد دارد؟
آزمون غیرتهاجمی است، اما حرکت سر ممکن است ناراحتی یا سرگیجه گذرا همراه داشته باشد. درد گردن را باید پیش از شروع و در طول آزمون اعلام کنید.
آیا همه افراد دچار سرگیجه به آن نیاز دارند؟
خیر. شرح حال و معاینه مشخص می‌کند کدام آزمون‌ها برای پاسخ به پرسش بالینی لازم‌اند.
چه زمانی نباید منتظر نوبت تست بمانیم؟
سرگیجه ناگهانی همراه ضعف اندام، اختلال گفتار، دوبینی، سردرد شدید تازه یا ناتوانی در راه‌رفتن نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است.
جمع‌بندی
ارزش تست vHIT در ثبت دقیق هماهنگی چشم و سر است. نتیجه زمانی به تصمیم بالینی کمک می‌کند که کیفیت ثبت، وضعیت گردن و چشم، شرح علائم و سایر ارزیابی‌ها کنار هم بررسی شوند. گزارش طبیعی یا غیرطبیعی را نباید جدا از این اطلاعات به یک تشخیص قطعی نسبت داد.
