کم‌شدن ناگهانی شنوایی همیشه با ناشنوایی کامل شروع نمی‌شود. ممکن است فرد بعد از بیدارشدن متوجه شود صدای یک گوش ضعیف‌تر شده، هنگام مکالمه تلفنی تفاوت واضحی میان دو گوش احساس کند یا همراه با کاهش شنوایی دچار وزوز، احساس گرفتگی گوش یا سرگیجه شود. این علائم گاهی با جرم گوش، سرماخوردگی یا تغییر فشار اشتباه گرفته می‌شوند. با این حال اگر شنوایی طی چند ساعت یا چند روز افت کرده باشد، به‌خصوص زمانی که فقط یک گوش درگیر است، بهتر است بررسی به تعویق نیفتد.
افت شنوایی ناگهانی در بعضی افراد به گوش داخلی یا عصب شنوایی مربوط می‌شود. تشخیص نوع کاهش شنوایی تنها از روی علائم ممکن نیست و معمولاً معاینه گوش و شنوایی‌سنجی برای مشخص‌شدن وضعیت لازم است.
افت شنوایی ناگهانی چیست؟
افت شنوایی ناگهانی حسی‌عصبی به کاهش سریع شنوایی گفته می‌شود که در مدت کوتاهی رخ می‌دهد. این تغییر می‌تواند یکباره اتفاق بیفتد یا طی چند ساعت تا چند روز بیشتر شود. در بسیاری از موارد فقط یک گوش درگیر می‌شود. شدت افت نیز یکسان نیست؛ ممکن است فرد بخشی از صداها را ضعیف‌تر بشنود یا احساس کند گفتار دیگر وضوح قبلی را ندارد.
در تعریف بالینی، کاهش قابل‌توجه آستانه شنوایی در چند فرکانس متوالی طی مدت کوتاه از معیارهایی است که برای تشخیص در نظر گرفته می‌شود. نتیجه نهایی باید بر اساس شنوایی‌سنجی مشخص شود، نه صرفاً احساس فرد از میزان کاهش صدا.
چه زمانی افت شنوایی ناگهانی باید جدی گرفته شود؟
اگر شنوایی یک گوش در مدت کوتاهی تغییر کرده، بهتر است منتظر نمانید تا ببینید مشکل خودبه‌خود برطرف می‌شود یا نه.
موارد زیر نیاز به بررسی سریع‌تری دارند:
- کاهش ناگهانی شنوایی در یک گوش
- تفاوت تازه و واضح میان شنوایی دو گوش
- شروع هم‌زمان وزوز و افت شنوایی
- احساس پری یا گرفتگی گوش همراه با کاهش شنوایی
- سرگیجه یا عدم تعادل همراه با تغییر شنوایی
- کاهش شنوایی پس از بیدارشدن از خواب
- افت ناگهانی وضوح گفتار
- بروز علائم عصبی مانند ضعف یا بی‌حسی صورت
اگر کاهش شنوایی همراه با اختلال گفتار، ضعف دست یا پا، بی‌حسی صورت یا سردرد شدید باشد، موضوع فقط به گوش محدود نیست و بررسی پزشکی فوری لازم است.
علائم افت شنوایی ناگهانی
کاهش شنوایی مهم‌ترین علامت است، اما ممکن است فرد در ابتدا آن را به شکل دیگری توصیف کند.
برخی افراد می‌گویند گوششان گرفته یا صداها از پشت یک مانع شنیده می‌شوند. برخی دیگر بیشتر متوجه تغییر کیفیت گفتار می‌شوند و می‌گویند صدا را می‌شنوند اما کلمات وضوح سابق را ندارند.
علائم دیگری که ممکن است همراه باشند عبارت‌اند از:
- وزوز گوش
- احساس فشار یا پری داخل گوش
- سرگیجه
- عدم تعادل
- تغییر جهت‌یابی صدا
- سخت‌ترشدن مکالمه تلفنی با یک گوش
اگر وزوز فقط در یک سمت شروع شده، مقاله دلایل شایع وزوز گوش در یک گوش و روش بررسی آن نیز می‌تواند اطلاعات تکمیلی درباره این علامت داشته باشد.
آیا گرفتگی گوش می‌تواند نشانه افت شنوایی ناگهانی باشد؟
بله، اما گرفتگی گوش همیشه به معنای افت شنوایی حسی‌عصبی نیست. جرم گوش، تجمع مایع در گوش میانی، عفونت، اختلال شیپور استاش و تغییر فشار هوا نیز می‌توانند احساس بسته‌شدن گوش ایجاد کنند. مشکل زمانی پیش می‌آید که فرد افت ناگهانی شنوایی را با گرفتگی ساده اشتباه می‌گیرد و چند روز برای رفع خودبه‌خودی آن صبر می‌کند.
معاینه گوش مشخص می‌کند آیا انسداد مجرای گوش یا مشکل قابل مشاهده‌ای در گوش میانی وجود دارد. اگر علت از این بخش‌ها نباشد، شنوایی‌سنجی برای بررسی آستانه‌های شنوایی انجام می‌شود.
اگر علائم پس از پرواز یا تغییر ارتفاع شروع شده‌اند، مطالعه مطلب علت تغییر شنوایی هنگام تغییر ارتفاع می‌تواند به شناخت تفاوت مشکلات ناشی از فشار با سایر انواع افت شنوایی کمک کند.
علت افت شنوایی ناگهانی چیست؟
در تعداد زیادی از موارد، علت مشخصی برای افت شنوایی ناگهانی پیدا نمی‌شود.
با این حال بعضی شرایط می‌توانند با کاهش ناگهانی شنوایی ارتباط داشته باشند؛ از جمله:
- برخی عفونت‌ها
- بیماری‌های خودایمنی
- آسیب به سر
- مصرف بعضی داروهای آسیب‌رسان به گوش
- مشکلات گوش داخلی
- برخی بیماری‌های عصبی
- بیماری منییر
- بعضی اختلالات عروقی
وجود یکی از این شرایط به این معنی نیست که علت افت شنوایی حتماً همان مورد است. سابقه پزشکی، معاینه، نتیجه تست شنوایی و در صورت نیاز بررسی‌های تکمیلی در کنار هم بررسی می‌شوند.
به همین دلیل نسبت‌دادن تمام موارد افت شنوایی ناگهانی به «اختلال خون‌رسانی گوش» یا اصطلاحاتی مانند «سکته گوش» دقیق نیست.
افت شنوایی ناگهانی چگونه تشخیص داده می‌شود؟
اولین سؤال این است که کاهش شنوایی از کدام بخش سیستم شنوایی ناشی شده است. افت شنوایی ممکن است هدایتی باشد؛ یعنی صدا به دلیل مشکلی در مجرای گوش یا گوش میانی به‌درستی منتقل نشود. در نوع حسی‌عصبی، گوش داخلی یا مسیر عصبی شنوایی درگیر است.
معاینه گوش
ابتدا مجرای گوش و پرده گوش بررسی می‌شوند. جرم گوش، التهاب یا مایع گوش میانی می‌توانند باعث کاهش شنوایی شوند و باید از افت حسی‌عصبی تفکیک شوند.
شنوایی‌سنجی
در ادیومتری، آستانه شنیدن صداها در فرکانس‌های مختلف برای هر گوش جداگانه اندازه‌گیری می‌شود. نتیجه نشان می‌دهد کاهش شنوایی در چه محدوده‌ای قرار دارد و آیا الگوی آن با افت حسی‌عصبی هماهنگ است یا نه.
برای بزرگسالان نیز صفحه تست شنوایی بزرگسالان جزئیات بیشتری درباره ارزیابی شنوایی دارد.
بررسی‌های تکمیلی
در بعضی شرایط، پزشک پس از مشاهده نتیجه شنوایی‌سنجی بررسی‌های دیگری را درخواست می‌کند. این بررسی‌ها ممکن است شامل MRI یا برخی آزمون‌های مرتبط با مسیر عصبی شنوایی باشند. نوع بررسی به علائم، یک‌طرفه یا دوطرفه‌بودن افت شنوایی، سابقه فرد و نتیجه تست‌ها بستگی دارد.
درمان افت شنوایی ناگهانی چگونه انجام می‌شود؟
درمان برای همه افراد یکسان نیست. زمان شروع علائم، شدت افت، شرایط پزشکی فرد و نتایج آزمایش‌ها در انتخاب روش درمان در نظر گرفته می‌شوند.
یکی از درمان‌هایی که در افت شنوایی ناگهانی حسی‌عصبی مطرح می‌شود، کورتیکواستروئیدها هستند. این داروها ممکن است به‌صورت خوراکی، تزریقی یا داخل گوش استفاده شوند.
انتخاب نوع دارو و نحوه مصرف باید توسط پزشک انجام شود. مصرف خودسرانه کورتون مناسب نیست، زیرا مقدار مصرف، مدت درمان و شرایط پزشکی فرد باید بررسی شوند.
تزریق داخل گوش چه زمانی انجام می‌شود؟
در بعضی بیماران، استروئید از طریق گوش میانی تزریق می‌شود. این روش ممکن است در شرایط خاص از ابتدا مطرح شود یا زمانی بررسی شود که پس از درمان اولیه، میزان بهبود شنوایی کافی نباشد. تصمیم درباره تزریق بر اساس شدت افت شنوایی، زمان شروع علائم، نتیجه تست‌ها و شرایط فرد گرفته می‌شود.
آیا افت شنوایی ناگهانی درمان می‌شود؟
امکان بهبود وجود دارد، اما نمی‌توان نتیجه یکسانی برای همه افراد پیش‌بینی کرد. در برخی افراد بخشی از شنوایی یا تمام آن برمی‌گردد. در برخی دیگر مقداری از افت باقی می‌ماند. شدت کاهش شنوایی، زمان مراجعه، وجود سرگیجه، نوع الگوی افت در ادیوگرام و شرایط پزشکی فرد می‌توانند با نتیجه درمان ارتباط داشته باشند.
نکته مهم این است که احتمال بهبود خودبه‌خودی نباید باعث عقب‌انداختن مراجعه شود. در ابتدای مشکل مشخص نیست چه فردی بدون درمان بهبود پیدا خواهد کرد.
آیا افت شنوایی ناگهانی دائمی است؟
نه همیشه. در بعضی افراد شنوایی به سطح قبلی یا نزدیک به آن برمی‌گردد و در بعضی دیگر کاهش شنوایی باقی می‌ماند. اگر پس از درمان بخشی از افت باقی بماند، شنوایی‌سنجی مجدد انجام می‌شود تا وضعیت فعلی مشخص شود. سپس در صورت نیاز، گزینه‌های توانبخشی شنوایی بررسی می‌شوند.
در این مرحله ممکن است استفاده از سمعک برای بعضی افراد مطرح شود، اما تصمیم درباره آن باید بعد از مشخص‌شدن وضعیت پایدار شنوایی انجام شود.
بعد از درمان چه بررسی‌هایی لازم است؟
تست شنوایی فقط برای تشخیص اولیه استفاده نمی‌شود. پس از درمان نیز مقایسه ادیوگرام جدید با نتیجه قبلی نشان می‌دهد آستانه‌های شنوایی چقدر تغییر کرده‌اند. اگر افت شنوایی، وزوز یا مشکل در تشخیص گفتار باقی مانده باشد، پیگیری ادامه پیدا می‌کند. در بعضی افراد لازم است تست‌ها در فاصله زمانی دیگری نیز تکرار شوند.
ثبت نتیجه اولیه در این شرایط اهمیت زیادی دارد، زیرا بدون آن مقایسه میزان تغییر شنوایی دشوارتر می‌شود.
بررسی افت ناگهانی شنوایی در آوا اودیولوژی
اگر فرد با کاهش تازه شنوایی، اختلاف محسوس میان دو گوش، وزوز ناگهانی یا افت وضوح صدا مراجعه کند، ابتدا باید وضعیت شنوایی هر گوش مشخص شود.
در آوا اودیولوژی، ادیومتری برای اندازه‌گیری آستانه‌های شنوایی انجام می‌شود و در صورت نیاز، بررسی‌های گفتاری و سایر ارزیابی‌های شنوایی نیز انجام می‌شوند.
اگر نتیجه تست با افت حسی‌عصبی ناگهانی هماهنگ باشد، مراجعه پزشکی نباید به تعویق بیفتد. هدف این مرحله مشخص‌کردن نوع و شدت افت شنوایی و ثبت وضعیت فعلی فرد است.
برای اطلاعات بیشتر درباره ارزیابی‌های شنوایی آوا می‌توانید صفحه تست شنوایی در مازندران را ببینید.
آیا سکته گوش همان افت شنوایی ناگهانی است؟
«سکته گوش» اصطلاحی است که گاهی برای افت شنوایی ناگهانی استفاده می‌شود، اما نام پزشکی دقیق این مشکل نیست. همه موارد افت شنوایی ناگهانی به انسداد رگ یا اختلال گردش خون مربوط نیستند و در بسیاری از افراد علت مشخصی پیدا نمی‌شود.
بنابراین استفاده از عبارت «سکته گوش» نباید باعث شود علت بیماری بدون بررسی پزشکی مشخص فرض شود.
سوالات متداول درباره افت شنوایی ناگهانی
آیا افت شنوایی ناگهانی می‌تواند فقط یک گوش را درگیر کند؟
بله. در بسیاری از موارد کاهش شنوایی فقط در یک گوش دیده می‌شود. تفاوت ناگهانی شنوایی میان دو گوش نیاز به بررسی دارد.
آیا کیپی گوش همیشه به افت شنوایی ناگهانی مربوط است؟
خیر. جرم گوش، مشکلات گوش میانی و تغییر فشار هم می‌توانند احساس کیپی ایجاد کنند. اگر کیپی همراه با کاهش ناگهانی شنوایی یا وزوز باشد، بهتر است وضعیت شنوایی بررسی شود.
برای تشخیص افت شنوایی ناگهانی چه تستی انجام می‌شود؟
ادیومتری یکی از آزمون‌های اصلی است. معاینه گوش نیز برای بررسی جرم گوش و مشکلات گوش میانی انجام می‌شود. در بعضی افراد بررسی‌های تکمیلی دیگری نیز لازم است.
آیا افت شنوایی ناگهانی می‌تواند دوباره تکرار شود؟
امکان تکرار وجود دارد، اگرچه در همه افراد اتفاق نمی‌افتد. تکرار افت شنوایی یا درگیری گوش دیگر باید به پزشک اطلاع داده شود.
آیا وزوز بعد از برگشت شنوایی هم ممکن است باقی بماند؟
بله. در برخی افراد حتی پس از بهبود آستانه‌های شنوایی، وزوز برای مدتی ادامه دارد. شدت و مدت آن در افراد مختلف متفاوت است.
جمع‌بندی
افت شنوایی ناگهانی ممکن است با کاهش واضح صدای یک گوش شروع شود یا ابتدا به شکل گرفتگی، وزوز، سرگیجه یا افت وضوح گفتار احساس شود. تفاوت مهم آن با بسیاری از مشکلات معمول گوش، سرعت ایجاد علائم است. اگر شنوایی طی چند ساعت یا چند روز کاهش پیدا کرده، بررسی را به امید رفع خودبه‌خودی عقب نیندازید. معاینه گوش و شنوایی‌سنجی مشخص می‌کنند که مشکل از مجرای گوش و گوش میانی است یا افت حسی‌عصبی مطرح شده است.
در صورت تأیید افت حسی‌عصبی ناگهانی، ادامه بررسی و تصمیم درباره درمان باید توسط پزشک انجام شود.
